(He thu hi Mizo Sunday School Union Intermediate Zirlai Bu Hnihna - Rev. LH Rawsea ziak a\anga lakchhuah a ni)
A hun hmasa :
Calvina hi France rama Noyon khuaah July 10, 2509 khan alo piang a. A pa chu mi hausa tak leh sakhaw mi tak a ni a, a nu pawh French mi, nu hmel\ha tak a ni a; mahse, a vanduai a, Calvin-a naupan laiin a thi a. A pa hian a enkawl a, sakhaw thil ngun takin a zirtir \hin. Noyon-a lehkha a zir hnuin Paris University-ah Latin \awng leh Pathian thu a zir a. MA a zawh hnuon a pa chuan dan zir turin a tir a. Vanduaithlak takin a pa hi kum 1531-ah a thi ta hlauh va, a zirlai bansanin Paris lamah alo kir leh ta a ni.
Calvin-a nun a inthlak:
Calvin-a hi lehkha thiam tak ni mahsela Lal Isua nena intawhna tak tak leh rawngbawlna rilru a la nei ngai lova. Ni khat ch Pris University-a an hotupa, a \hian kawm ngeih tak Nicholas Cop-a inah a va leng a. An titi dun a, Kohhran siam\hat chanchin alo hrilh a. Calvin-a pawh a hmin der mai a. Kum 1533 velah alo piangthar a ni. Protestant thurin chu nasa takin a vawrh darh \hin a. Chuvang chuan, an pahnihin Paris a\angin an hnawt chhuak ta a ni. Paris a\anga an hnawh chhuah hnu hian hmun hrang hrangah John Calvin-a chu a vak kual a, Basil khuaah a lut a. Basil khuaah pawh chuan lehkha zir lam a chawlhsan chuang lo. Thu ziak lamah pawh a inhmang deuh deuh zawk a.
Geneva khuaah Calvin-a a lut
Kum 1536 khan Italy leh France ram a fang kual a, alo haw lam chu indona avangin kawng pangngai a zawh thei lova, Geneca lamah a hel a. Geneva-ah zan khat riah a, a tuka chhuah leh mai a rilruk a. Mahse, chumi zan chuan William Farel-a'n tih takzetin Geneva-a siam\hat hna thawk turin a lo thlem a. Farel-a i Geneva khuaa siam \hatna thawk mektu a ni. Calvin-a chuan fianriala lehkha ziak a duh avangin a hnial zet na a, Geneva-a Farel-a nena rawngbawl dun chu a duh ve ta a.
Calvin-a chuan thawh tur a ngah hle a. A tirah Bible zirtirtu-ah a \ang phawt a, Farel-a nen siam\hat hna an thawk dun ta a. Kohhran invawn dan leh thurin te an han zam chhuak a, Lalpa Zanriah kil tlak leh kil tlak lo chungchang Geneva Council nen an ngaihdan a inan loh avangin an \hian dun chuan Geneva a\ang chuan an hnawt chhuak ta a. Calvin-a chu Strasbourg lamah a kal a. Kohhran lama inrawlh lova lehkha ziak lama inhman a tum ta hle a. He hmunah hian 1538-1541 thleng a awm a. French raltlanho zingah Pastor hna a thawk \hin a.
Geneva-ah siam\hatna ropui a thleng:
A \hianpa nen an chhuahsan hnu hian Geneva chu a fel hlei thei lova, enkawl turin hreh deuh tak chuan Calvin-a hi kum 1541 khan Geneva-ah chuan a kir leh ta a. A dinhmun a \ha ta bawk a, a duh ang taka Geneva chu siam \hat a tum a ni. Geneva-a a luh veleh Geneva Council ch 'Kohhran Inrelbawl Dan' a siamtir nghal a.
Upaten Kohhran mite nungchang leh awmdan te ngun takin an thlir a. Zu dawr an titawp a, ânchhe lawh te, chhechham te an khap tlat bawk a. Sakhaw thil ngaihthahna leh Pathian zahlo lam thu sawite chu an hrem a. Sakramen kil duhlo en thunun a, uire te, Pathian sawichhia te, dawithiam te, kal sual te chu tihhlum theih an ni a. Thawmhnaw maksak inbel khap ani a, thawmhnaw inbel tur leh hmeichhe sam siam dan tur chenin dan an siam a.
Calvin-a hnathawh langsar zualte:
A thil tih ropui ber chu 'Institutes of Christian Religion' tih lehkhabu a ziak hi a ni. He lehkhabu hi Protestant Kohhra thurin ziak chhuahna lehkhabu \ha ber a ni a, vawi 25 lai an chhu nawn nghe nghe a ni. Hei lo pawh hi lehkhabu tam tak a ziak a, a sermon pawh 2000 chuang chhiar theihin a awm. A hnen a\anga thurawn latu Europe ram hrang hrang a\angin amah rawn tura lo kal an awm reng a, heng mite hnenah pawh lehkhathawn tam fe a ziak bawk.
Calvin-a hi lehkhathiam a ni bawk a, zirna a ngaisang hle. Geneva khuaah hian zirna chhawng thum a din a. A sang ber chu Academy a ti a, chu chu tunlaia 'University' kan tih ang hi a ni. Geneva ngat phei hi chu ram danga siam \hat kohhhran te entawn tlak hialin a siam a ni. John Knox-a phei chuan, "Apostol-te awm hnua Krista School \ha ber a ni e," a ti hial a ni.
Calvin-a hi mipui rorelna (democracy) tihmasawntu a ni a. Chu chu Kohhran, Presbyterian inawp dan lo chhuahna Pawh a ni. Sawrkar leh Kohhran chu Pathian siam an ni ve ve a, Kristianna tihmasawn turin inrem takin an thawkduh tur a ni tiin a zirtir \hin.
Calvin-a hi kum 55 mi lek niin, May 27, 2546-ah a thi a. A thihna hi rei tak ni tawh mahse a hnathawh ropui tak avangin khawvelin a chanchin a la sawi reng a ni.
Thuvawn:
"In hotu, Pathian thu lo hrilhtute che u chu hre reng ula, an awm sana thil chhuak chu ngaihtuahin an rindan zir rawh u"-Heb. 13:7
RECENT COMMENTS